Ankara Anlaşması Vizesi: İngiltere Rehberi

1963 yılında Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) arasında imzalanan Ankara Anlaşması (ECAA - European Community Association Agreement), Türk vatandaşlarına Avrupa Birliği üye ülkelerinde iş kurma ve yerleşme hakkı tanıyan tarihi bir anlaşmaydı. İngiltere'nin 1973 yılında AET'ye katılmasıyla birlikte, bu anlaşma hükümleri Birleşik Krallık için de bağlayıcı hale gelmişti.

Yıllarca Türk girişimciler için İngiltere'ye yerleşmenin en popüler ve erişilebilir yolu olan bu vize türü, 'Turkish Businessperson Visa' olarak biliniyordu. Sermaye şartı olmaması, dil yeterliliği aranmaması ve esnek iş kurma imkanları nedeniyle binlerce Türk vatandaşı bu vize ile İngiltere'de hayat kurdu, işletmeler açtı ve ekonomiye katkıda bulundu.

İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden ayrılması (Brexit) sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla Ankara Anlaşması vizesi **yeni başvurulara tamamen kapatılmıştır**. 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren, İngiltere dışından veya içinden hiç kimse sıfırdan bu vize türüne başvuru yapamamaktadır.

Ancak, bu tarihten önce vizesini almış ve İngiltere'de yaşayan on binlerce Türk vatandaşı için süreç devam etmektedir. Mevcut vize sahipleri, 'ECAA Extension of Stay' (Uzatma) ve 'ECAA Settlement' (Süresiz Oturum) kategorileri altında haklarını korumaya devam etmektedirler. Bu rehber, halihazırda bu vizeye sahip olanlar için uzatma ve kalıcı oturum süreçlerini detaylandırmaktadır.

Eğer halihazırda geçerli bir Ankara Anlaşması vizeniz varsa, vize bitiş tarihine kadar İngiltere'de kalabilir ve işinizi yürütebilirsiniz. Vize süreniz dolmadan önce uzatma başvurusu yapmanız şarttır. Uzatma başvuruları, İngiltere İçişleri Bakanlığı'nın (Home Office) belirlediği kriterlere göre değerlendirilir:

1. **İşin Devamlılığı:** Kurduğunuz işin faal olduğunu, vergi ödediğini ve kar ettiğini kanıtlamalısınız. Şirket hesapları, faturalar, banka dökümleri ve müşteri sözleşmeleri en önemli kanıtlardır. 2. **Yaşam Masrafları:** İşletmenizden elde ettiğiniz gelirin, sizin ve (varsa) ailenizin İngiltere'deki yaşam masraflarını, devlet yardımına ihtiyaç duymadan karşılamaya yettiğini göstermelisiniz. Kira, faturalar ve mutfak masraflarını karşılayacak net kar elde etmeniz beklenir. 3. **Aktif Rol:** İşletmenizde yönetici veya ortak olarak aktif rol aldığınızı, sadece sermaye koyan bir yatırımcı (passive investor) olmadığınızı ispatlamalısınız.

Uzatma başvuruları genellikle 3 yıl süreyle verilir. Başvuru ücretsizdir ve NHS (sağlık) katkı payı ödemeniz gerekmez. Bu, Ankara Anlaşması'nın diğer vize türlerine göre en büyük avantajıdır.

Ankara Anlaşması vizesi ile İngiltere'de kesintisiz 5 yıl yaşayan kişiler, Indefinite Leave to Remain (ILR) yani kalıcı oturum iznine başvurma hakkı kazanırlar. ILR, süresiz olarak İngiltere'de yaşama ve çalışma hakkı verir ve vatandaşlığa giden yoldaki son adımdır.

ILR başvuru şartları şunlardır: - **5 Yıl İkamet:** Son 5 yıldır yasal olarak İngiltere'de yaşıyor olmak. - **Absence (Devamsızlık) Kuralı:** 5 yıllık süre boyunca, herhangi bir 12 aylık dönemde 180 günden fazla İngiltere dışında kalmamış olmak. - **Life in the UK Test:** İngiltere'deki yaşam, tarih ve kültür hakkındaki bu testi başarıyla geçmek. - **Dil Yeterliliği:** En az B1 seviyesinde İngilizce bildiğini kanıtlamak (IELTS Life Skills veya eşdeğeri). - **İşin Sürdürülebilirliği:** 5 yıl boyunca işinizin aktif olduğunu ve hala devam ettiğini ispatlamak.

ILR başvurusu ücretlidir (Şubat 2026 itibarıyla kişi başı £2.885 civarındadır) ve sonuçlanması 6 aya kadar sürebilir.

ILR statüsünü aldıktan 12 ay sonra (eğer İngiliz vatandaşı biriyle evliyseniz ILR alır almaz), İngiliz vatandaşlığına (Naturalisation) başvurabilirsiniz. Vatandaşlık başvurusu için de geriye dönük ikamet süreleri (son 5 yıl içinde toplam 450 günden fazla, son 1 yıl içinde 90 günden fazla yurt dışında kalmamış olmak) ve 'Good Character' (iyi hal) şartı aranır. Türk vatandaşlığı ile İngiliz vatandaşlığı birlikte yürütülebilir (çifte vatandaşlık), Türkiye Cumhuriyeti buna izin vermektedir.

Ankara Anlaşması kapandığına göre, İngiltere'de iş kurmak veya çalışmak isteyen Türk vatandaşları için hangi seçenekler kaldı?

1. **Innovator Founder Vizesi:** Yenilikçi, ölçeklenebilir ve uygulanabilir bir iş fikriniz varsa bu vizeye başvurabilirsiniz. Bir 'Endorsing Body'den onay almanız gerekir. Sermaye şartı yoktur ancak iş fikrinin çok güçlü olması gerekir. 2. **Skilled Worker Vizesi:** İngiltere'deki lisanslı bir şirketten iş teklifi alarak gelinen vize türüdür. En yaygın ve garantili yoldur. Belirli bir maaş eşiğini (yıllık £38.700 üzeri, mesleğe göre değişir) karşılamak gerekir. 3. **Global Talent Vizesi:** Bilim, mühendislik, sanat veya teknoloji alanlarında uluslararası düzeyde tanınan bir yetenekseniz, iş teklifi olmadan gelebilirsiniz. 4. **Scale-up Worker Vizesi:** Hızlı büyüyen (scale-up) şirketlerde çalışmak için verilen, daha esnek bir çalışma vizesidir.

Mevcut vize sahiplerinin statülerini kaybetmemek için dikkat etmesi gerekenler: - **Vergi Borçları:** HMRC'ye olan vergi borçlarınızı zamanında ödememek, uzatma reddine sebep olabilir. - **Adres Değişiklikleri:** Home Office'e bildirilmemiş adres değişiklikleri iletişim kopukluğuna yol açabilir. - **Yetersiz Kar:** İşletmenin karının yaşam masraflarını karşılamadığının görülmesi. - **Uzun Yurt Dışı Seyahatleri:** ILR hedefini riske atacak şekilde yılın yarısını Türkiye'de geçirmek. - **Belge Eksikliği:** Muhasebecinizle iyi iletişim kurun ve tüm fatura/gelir belgelerinizi düzenli saklayın.