İngiltere ILR (Kalıcı Oturum) Başvurusu: Şartlar ve Süreç

ILR (Indefinite Leave to Remain), İngiltere'de süresiz oturma ve çalışma hakkı veren kalıcı oturma iznidir. ILR sahibi kişiler İngiltere'de süresiz olarak yaşayabilir, herhangi bir işte sınırsız çalışabilir, eğitim alabilir ve çoğu kamu hizmetinden yararlanabilir. ILR, İngiltere'deki göçmenlik yolculuğunda en önemli kilometre taşlarından biridir ve İngiliz vatandaşlığına giden yolda kritik bir adımdır.

ILR ile geçici vizeler arasındaki en temel fark, ILR'nin süre kısıtlaması içermemesidir. Geçici vize sahipleri belirli aralıklarla vize uzatma başvurusu yapmak, sponsor bağımlılığını sürdürmek ve IHS ödemek zorundayken, ILR sahipleri bu yükümlülüklerden muaftır. Ancak ILR'nin de bazı sınırları vardır: ILR sahipleri kesintisiz olarak 2 yıldan fazla İngiltere dışında kalırlarsa ILR statülerini kaybedebilirler.

ILR başvurusu yapabilmek için İngiltere'de belirli bir süre kesintisiz ve yasal olarak ikamet etmiş olmak gerekmektedir. Çoğu vize kategorisinde bu süre 5 yıldır. ILR'ye götüren başlıca vize rotaları şunlardır: Skilled Worker vizesi (5 yıl), eş/partner vizesi (5 yıl), Ankara Anlaşması/ECAA vizesi (5 yıl), Global Talent vizesi (3 veya 5 yıl, kategoriye göre), Innovator Founder vizesi (3 yıl) ve mülteci/insani koruma statüsü (5 yıl).

Bunlara ek olarak, 10 yıllık "long residence" (uzun ikamet) rotası da mevcuttur. Bu rota, herhangi bir vize türüyle İngiltere'de kesintisiz 10 yıl yasal olarak ikamet eden kişilere ILR başvuru hakkı tanır. Ancak 2025 Göçmenlik Beyaz Kitabı'nda bu rotanın daraltılması veya kaldırılması önerilmektedir.

ILR başvurusunun en kritik şartı, "continuous residence" (sürekli ikamet) kuralıdır. Bu kural, başvurucunun belirli bir süre boyunca İngiltere'de kesintisiz olarak ikamet etmesini gerektirir. Sürekli ikamet kuralının iki temel bileşeni vardır: Birincisi, herhangi bir 12 aylık dönemde İngiltere dışında toplam 180 günden fazla bulunmamak. İkincisi, başvuru dönemi boyunca tek seferde 180 günden fazla yurt dışında kalmamak.

Bu kuralların ihlali, ILR başvurusunun reddedilmesine yol açar. Ciddi sağlık sorunları, cenaze veya acil aile durumları gibi istisnai koşullarda Home Office takdir yetkisi kullanabilir, ancak bu kesinlikle garanti değildir. Başvurucular seyahat geçmişlerini dikkatle takip etmeli ve İngiltere dışında kalış sürelerini kayıt altında tutmalıdır.

ILR başvurusunda 18-64 yaş arasındaki tüm başvurucuların Life in the UK testini geçmesi zorunludur. Bu test, İngiliz tarihi, hukuku, siyasi sistemi, kültürü ve günlük yaşamı hakkındaki bilginizi ölçer. Test 45 dakika sürer, 24 soru içerir ve geçme notu yüzde 75'tir (en az 18 doğru yanıt). Test İngilizce olarak yapılır ve İngiltere genelindeki test merkezlerinde bilgisayar ortamında uygulanır.

Teste hazırlanmak için resmi kaynak "Life in the United Kingdom: A Guide for New Residents" kitabıdır. Test ücreti kişi başına 50 sterlindir ve birden fazla kez girilebilir. Ayrıca İngilizce yeterliliğinizi CEFR B1 seviyesinde kanıtlamanız gerekmektedir. Kabul edilen sınavlar arasında IELTS for UKVI (B1 seviye) ve Trinity College London GESE Grade 5 yer almaktadır. Türk vatandaşları için İngilizce muafiyeti bulunmamaktadır.

ILR başvuru ücreti, Nisan 2025 itibarıyla kişi başına 3.029 sterlindir. Bu ücret hem ana başvurucu hem de her bağımlı (eş, çocuk) için ayrı ayrı uygulanır; çocuklar veya aile üyeleri için indirimli oran yoktur. Örneğin iki yetişkin ve iki çocuktan oluşan bir aile toplamda 12.116 sterlin başvuru ücreti öder. Ücret peşin ve online olarak ödenir; iade edilmez, başvuru reddedilse bile geri ödeme yapılmaz.

Önemli bir mali avantaj olarak, ILR başvurucuları Immigration Health Surcharge (IHS) ödememektedir. Başvuru online olarak yapıldıktan sonra UKVCAS merkezinden biyometrik randevu alınır. Standart işlem süresi yaklaşık 6 aydır. Daha hızlı karar için iki seçenek mevcuttur: Priority Service, ek 500 sterlin karşılığında 5 iş günü; Super Priority Service, ek 1.000 sterlin karşılığında bir sonraki iş günü karar alınmasını hedefler.

ILR alan kişiler İngiltere'de sınırsız çalışma hakkına sahiptir; işveren sponsorluğu, maaş eşiği veya sektör kısıtlaması yoktur. Kamu hizmetlerine ve sosyal yardımlara erişim hakkı kazanılır. Herhangi bir işte, herhangi bir süreyle çalışılabilir veya kendi işinizi kurabilirsiniz. ILR sahipleri İngiltere'de oy kullanamaz (bu hak vatandaşlara aittir), ancak diğer birçok hak bakımından vatandaşlarla eşit konumdadır.

ILR'nin en önemli yükümlülüğü, İngiltere ile bağın sürdürülmesidir. ILR sahibi kişiler kesintisiz olarak 2 yıldan fazla İngiltere dışında kalırlarsa ILR statülerini kaybedebilirler. Bu durumda İngiltere'ye yeniden giriş için vize başvurusu yapmaları gerekebilir. Uzun süreli yurt dışı kalışları planlayanların, ILR'nin kaybedilme riskini göz önünde bulundurması ve gerekiyorsa vatandaşlık başvurusunu hızlandırması önerilir.

ILR alındıktan en az 12 ay sonra İngiliz vatandaşlığı (naturalisation) başvurusu yapılabilir. Vatandaşlık başvurusu için ILR tarihinden itibaren son 5 yılda 450 günden fazla ve son 12 ayda 90 günden fazla İngiltere dışında bulunmamış olmak gerekmektedir. Life in the UK testini geçmiş olmak ve İngilizce B1 şartını karşılamak da vatandaşlık için zorunludur; ancak ILR aşamasında bu şartlar zaten sağlanmışsa tekrar sınav gerekmeyebilir.

Türkiye çifte vatandaşlığa izin vermektedir; dolayısıyla İngiliz vatandaşlığı almanız durumunda Türk vatandaşlığınızdan vazgeçmeniz gerekmez. Vatandaşlık başvuru ücreti yaklaşık 1.580 sterlindir (2025 itibarıyla). Başvuru onaylandığında vatandaşlık seremonisine katılmanız ve sadakat yemini etmeniz gerekir. İngiliz pasaportu, dünya genelinde güçlü seyahat özgürlüğü ve Birleşik Krallık'ta oy kullanma hakkı sağlar.

Mayıs 2025'te yayımlanan İngiltere Göçmenlik Beyaz Kitabı (Immigration White Paper), ILR sisteminde köklü değişiklikler önermektedir. En önemli teklif, çoğu vize rotası için ILR bekleme süresinin 5 yıldan 10 yıla çıkarılmasıdır. Kasım 2025'te başlayan kamu istişaresi kapsamında "earned settlement" (kazanılmış yerleşim) modeli tartışılmaktadır. Bu model, başvurucuların İngiltere'ye ekonomik katkı, toplumsal entegrasyon ve İngilizce yeterliliği gibi kriterlerde ek puanlar toplamasını gerektirebilir.

Bu teklifler henüz yasalaşmamıştır; istişare süreci 15 Şubat 2026'da sona ermektedir ve nihai kuralların 2026 içinde açıklanması beklenmektedir. Mevcut kurallara göre 5 yıllık süreyi doldurmak üzere olan başvurucuların, olası değişikliklerden önce başvurularını yapmaları önerilmektedir.