Global Talent Vizesi: Kimler Başvurabilir?

İngiltere'nin Brexit sonrası yetenek avcılığının amiral gemisi olan Global Talent Vizesi, bilim, mühendislik, beşeri bilimler, tıp, dijital teknoloji, sanat ve kültür alanlarında **'olağanüstü yetenek' (Exceptional Talent)** veya **'olağanüstü yetenek vaat eden' (Exceptional Promise)** kişilere verilen, işverenden bağımsız bir oturma ve çalışma iznidir.

Bu vizenin en büyük avantajı özgürlüktür: Bir şirkete bağlı (sponsorlu) olmak zorunda değilsiniz. Kendi şirketinizi kurabilir, freelance çalışabilir, maaşlı bir işte çalışabilir veya bunların hepsini aynı anda yapabilirsiniz. Sektör değiştirebilir, ara verebilir veya eğitim alabilirsiniz. Tier 1 (General) vizesinin modern karşılığı olarak görülen bu rota, dünyanın en parlak beyinlerini Birleşik Krallık'a çekmek için tasarlanmıştır.

Başvurunuzu hangi kategoriden yapacağınız, sunmanız gereken kanıtları ve kalıcı oturum (ILR) sürenizi belirler:

1. **Exceptional Talent (Olağanüstü Yetenek):** Alanında en az 5 yıllık tecrübesi olan, kariyerinin zirvesinde veya zirveye yakın, uluslararası tanınırlığı olan liderler içindir. Bu kategoriden onay alanlar **3 yıl** sonunda İngiltere'de kalıcı oturum (Indefinite Leave to Remain - ILR) başvurusu yapabilirler. 2. **Exceptional Promise (Olağanüstü Vaat):** Kariyerinin henüz başında (genellikle 5 yıldan az tecrübe), alanında geleceğin lideri olma potansiyeli gösteren gençler içindir. Bu kategoriden onay alanlar **5 yıl** sonunda ILR başvurusu yapabilirler.

Her iki kategori için de başvuru ücretleri ve vize hakları aynıdır, tek fark ILR süresi ve beklenen kanıtların seviyesidir.

Global Talent vizesine doğrudan başvuramazsınız. Önce alanınızla ilgili yetkili kurumdan 'Endorsement' (Onay) almanız gerekir. Bu kurumlar Home Office adına başvurunuzu inceler:

- **Tech Nation:** Dijital Teknoloji (Yazılım, Yapay Zeka, Fintech, Oyun, Siber Güvenlik vb.). En popüler ve rekabetçi alandır. - **Arts Council England:** Sanat, Kültür, Moda, Mimarlık, Film ve Televizyon. - **The Royal Society:** Doğa Bilimleri ve Tıp. - **The Royal Academy of Engineering:** Mühendislik. - **The British Academy:** Beşeri ve Sosyal Bilimler. - **UK Research and Innovation (UKRI):** Akademik araştırma projeleri.

Özellikle **Tech Nation** başvurularında; inovasyon, sektör dışı katkı (mentörlük, açık kaynak kod, konuşmacılık) ve ticari/teknik başarı kanıtları (maaş, hisse, patent, ödül) sunmanız beklenir.

Süreç iki aşamadan oluşur:

**Aşama 1: Endorsement Başvurusu** İlgili kuruma dosyanızı sunarsınız. Bu dosyada CV'niz, Kişisel İfadeniz (Personal Statement) ve en önemlisi **3 adet Tavsiye Mektubu** ile **10 adet Kanıt Belgesi** yer alır. Kanıtlar; medya haberleri, konuşmacı olduğunuz etkinlikler, GitHub katkıları, yüksek maaş bordroları, patentler veya alınan yatırım belgeleri olabilir. Kurum, dosyanızı inceler ve 'Evet, bu kişi yetenekli' derse size bir Endorsement Letter verir. Bu aşama genellikle 8 hafta sürer (Hızlandırılmış 'Fast Track' seçenekleri mevcuttur).

**Aşama 2: Vize Başvurusu** Endorsement mektubunuzu aldıktan sonra 3 ay içinde Home Office'e vize başvurusu yapmalısınız. Bu aşama formalitedir; sağlık sigortası ödemesi yapılır, parmak izi verilir ve vize basılır. Reddedilme ihtimali (adli sicil veya göçmenlik geçmişi sorunu yoksa) çok düşüktür.

Global Talent vizesi maliyetli bir süreçtir ancak sunduğu avantajlar düşünüldüğünde yatırıma değer:

1. **Endorsement Başvuru Ücreti:** £561 (Reddedilirse iade edilmez). 2. **Vize Başvuru Ücreti:** £205 (Endorsement onayından sonra ödenir). 3. **Immigration Health Surcharge (IHS):** Yıllık **£1,035**. Örneğin 3 yıllık vize için toplam £3,105 peşin ödenmelidir. Bu ücret, İngiltere sağlık sistemi (NHS) hizmetlerinden ücretsiz yararlanmanızı sağlar.

Toplamda tek kişilik 3 yıllık bir başvuru için yaklaşık **£4,000** civarında bir bütçe ayırmanız gerekir. Eş ve çocuklar için de aynı IHS ücreti ve vize ücreti (£766) ödenir.

Türk yazılımcılar ve girişimciler için en uygun rota Tech Nation'dır. Başarılı olmak için:

- **Sadece 'İyi Kod Yazmak' Yetmez:** Tech Nation, teknik beceriden ziyade 'liderlik' ve 'etki' arar. Takım yönettiğinizi, open-source projelere katkıda bulunduğunuzu veya teknik blog yazdığınızı kanıtlayın. - **Referans Mektupları:** CEO, CTO veya sektördeki tanınmış kişilerden, sizin neden 'olağanüstü' olduğunuzu, somut projelerle anlatan detaylı mektuplar alın. 'Çok iyi çalışandır' tarzı genel mektuplar işe yaramaz. - **Medya Görünürlüğü:** Hakkınızda veya projeniz hakkında çıkmış haberler, röportajlar çok güçlü kanıtlardır. - **Maaş:** Sektör ortalamasının üzerinde maaş aldığınızı kanıtlamak, 'yeteneğinizin piyasa değeri'ni gösterir.

Ankara Anlaşması'nın (ECAA) sona ermesinden sonra, İngiltere'ye gitmek isteyen Türk girişimciler ve profesyoneller için en iyi alternatif Global Talent olmuştur. Kota yoktur, çekiliş yoktur. Kriterleri sağlayan herkes alabilir. İngiltere'de şirket kurup Türkiye'ye fatura kesebilir, uzaktan çalışabilir veya İngiliz şirketlerinde (Google, Amazon, fintech startupları vb.) sponsorluk derdi olmadan iş bulabilirsiniz. Özellikle yazılım, veri bilimi ve oyun sektöründeki Türk profesyoneller için kapılar sonuna kadar açıktır.