OPT ve CPT Nedir? Yüksek Lisans Öğrencisi Olarak ABD'de Çalışmanın Yolları

ABD'de F-1 vizesiyle eğitim alan öğrenciler için 'çalışma hakkı' her zaman en çok merak edilen ve en sıkı denetlenen konulardan biridir. 2026 yılı itibarıyla ABD yükseköğretim maliyetlerinin artması ve global iş piyasasındaki rekabet, öğrencileri sadece diploma almaya değil, aynı zamanda mezuniyet öncesi ve sonrası 'iş tecrübesi' kazanmaya zorlamaktadır. İşte bu noktada karşımıza iki hayati kavram çıkıyor: CPT (Curricular Practical Training) ve OPT (Optional Practical Training).

Bu iki program, öğrencilere yasal bir çerçevede ABD'li şirketlerde çalışma ve gelir elde etme imkanı sunar. Ancak bu haklar, birer 'otomatik izin' değil, belirli akademik kurallar ve federal yasalar çerçevesinde kazanılan 'ayrıcalıklar'dır. Hatalı bir kullanım, sadece işinizi kaybetmenize değil, vizenizin iptal edilmesine ve kalıcı sınır dışı kararlarına yol açabilir. Bu makalede, 2026'nın güncel USCIS ve SEVIS kuralları ışığında, kariyerinizi nasıl yasal bir zeminde inşa edebileceğinizi adım adım inceleyeceğiz.

CPT (Curricular Practical Training), öğrencilerin eğitim gördükleri alanla doğrudan ilgili bir staj veya iş deneyimi kazanmalarını sağlayan bir programdır. CPT'nin en temel özelliği, çalışmanın 'ders müfredatının bir parçası' olması gerekliliğidir.

- Ne zaman başvurulur? Genellikle ABD'de en az bir tam akademik yıl (iki sömestr) tamamladıktan sonra CPT hakkı doğar. Ancak bazı yüksek lisans programları ilk sömestrde de CPT imkanı tanıyabilir. - Çalışma Saatleri: Ders döneminde haftalık 20 saate kadar (Part-time), tatil dönemlerinde ise haftalık 40 saate kadar (Full-time) CPT yapabilirsiniz. - Önemli Uyarı: Toplamda 12 ay veya daha fazla 'Full-time CPT' kullanırsanız, mezuniyet sonrası OPT hakkınızı tamamen kaybedersiniz. Bu nedenle öğrencilere genellikle 11.5 aydan fazla full-time CPT kullanmamaları önerilir. - Onay Süreci: CPT için USCIS'e (Hükümet) başvurmanıza gerek yoktur. Okulunuzdaki DSO (Designated School Official), iş teklifi mektubunuzu inceleyerek I-20 belgeniz üzerine CPT onayını işler. Bu işlem genellikle birkaç iş günü sürer.

OPT (Optional Practical Training), öğrencilerin derece aldıkları alanda 12 ay boyunca ABD'de tam zamanlı çalışma hakkıdır. CPT'den farklı olarak, OPT doğrudan USCIS (Hükümet) onayı gerektirir ve sonucunda size bir EAD (Employment Authorization Document) kartı verilir.

2026 yılında OPT başvuru süreçleri dijitalleşmiş olup, mezuniyetten 90 gün öncesinden başlayarak başvurular kabul edilmektedir. OPT süreci hakkında bilinmesi gerekenler şunlardır: - Başvuru Penceresi: Mezuniyet tarihinizden en erken 90 gün önce veya en geç 60 gün sonra başvurmalısınız. Ancak tavsiyemiz, işlem sürelerini göz önüne alarak ilk gün başvuruyu yapmanızdır. - İş Arama ve İşsizlik Süresi: OPT başladığında, 12 aylık süre içinde toplamda sadece 90 gün işsiz kalma hakkınız vardır. 91. günde yasal statünüzü kaybedersiniz. Bu nedenle, henüz EAD kartınız gelmeden iş aramaya başlamanız hayati önem taşır. - Gönüllü Çalışma: Eğer 90 günlük işsizlik sınırına yaklaşıyorsanız, alanınızla ilgili bir hayır kurumunda haftalık 20 saatten az olmamak kaydıyla 'ücretsiz/gönüllü' çalışarak statünüzü koruyabilirsiniz.

Eğer Bilim, Teknoloji, Mühendislik veya Matematik (STEM) alanlarından mezun olduysanız, 12 aylık standart OPT sürenizi 24 ay daha uzatarak toplamda 3 yıl ABD'de çalışma hakkı elde edebilirsiniz. Bu, 2026 yılında H-1B çekilişine girmek isteyenler için muazzam bir avantajdır; çünkü çekilişe 3 yıl üst üste katılma şansı yakalarlar.

STEM OPT Kuralları: 1. E-Verify İşveren: Çalıştığınız şirketin federal E-Verify sistemine kayıtlı olması şarttır. 2. I-983 Eğitim Planı: İşvereninizle birlikte, bu süreçte neler öğreneceğinizi ve nasıl denetleneceğinizi anlatan detaylı bir plan hazırlayıp okula sunmalısınız. 3. İşsizlik Süresi: STEM uzatması alındığında, 3 yıllık toplam süredeki toplam işsizlik hakkınız 150 güne çıkar. 4. Raporlama: Her 6 ayda bir adres ve iş bilgilerinizi okulunuza raporlama zorunluluğunuz bulunur. Bu raporların atlanması, statünün otomatik olarak sonlanmasına neden olabilir.

2026 yılında USCIS, biriken dosya yığınlarını eritmek için OPT başvurularında 'Premium Processing' (Hızlandırılmış İşlem) ücretlerini ve sürelerini güncelledi. Standart başvurular 3-5 ay sürerken, yaklaşık 1600-1700 dolar civarındaki ek bir ücretle sonucunuzu 30 gün içinde alabiliyorsunuz.

Özellikle işe başlama tarihi yaklaşan ancak henüz kartı basılmamış öğrenciler için bu hizmet bir can simidi niteliğindedir. Ancak unutmayın; kartınız fiziksel olarak elinize ulaşmadan işe başlayamazsınız. İşverenlerin I-9 doğrulama süreçleri 2026'da çok daha titizlikle incelenmektedir. 'Kartım yolda, SSN numaram var, başlayabilir miyim?' sorusunun cevabı kesinlikle hayırdır. Yasal olarak SSN (Sosyal Güvenlik Numarası) çalışma hakkı vermez, sadece vergi kaydı içindir; asıl yetki belgeniz 'EAD' kartınızdır.

OPT ve CPT sadece para kazanmak için değil, ABD'deki uzun vadeli göçmenlik yolculuğunuzun temel taşlarını döşemek içindir. Birçok öğrencimiz, CPT ile girdiği bir şirkette kendini ispatlayıp, mezuniyet sonrası OPT döneminde H-1B çalışma vizesine veya Green Card sponsorluğuna geçiş yapmaktadır.

2026'nın rekabetçi ortamında başarılı olmanın sırrı, yasal kuralları bir yük olarak değil, birer strateji aracı olarak görmektir. UZ VISA olarak, okul seçiminden I-20 güncellemelerine, EAD başvurusundan iş değişikliği bildirimlerine kadar tüm OPT/CPT süreçlerinizde yanınızdayız. Akademik başarınızı profesyonel başarıyla taçlandırmak ve ABD'deki yerinizi sağlamlaştırmak için yasal sınırları en verimli şekilde kullanmanız gerekmektedir. Geleceğiniz, bugünkü yasal titizliğinizle şekilleniyor.