AB Göç Paktı Haziran 2026'da Yürürlükte: Türkiye Güvenli Ülke Listesindeyken Ne Değişir?

AB Göç ve İltica Paktını oluşturan düzenlemeler 2024'te kabul edildi ve yeni ortak kurallar 12 Haziran 2026'da uygulanmaya başladı. Paket; dış sınır taraması, sığınma başvurularının kaydı, hangi üye devletin sorumlu olacağı, sınır prosedürleri, geri dönüş süreçleri ve üye devletler arası dayanışma için ortak çerçeve kurar.

Pakt tek bir karar metni değildir. Bir kişinin başvurusuna hangi hükmün uygulanacağı, başvuru tarihi, giriş biçimi, sorumlu üye devlet ve kişisel koruma iddialarına göre belirlenir.

Güvenli menşe ülke, sığınma başvurucusunun vatandaşı olduğu ülkeyle ilgilidir. Bu sınıflandırma, başvurunun hızlandırılmış usulde incelenmesine yol açabilir. Güvenli üçüncü ülke ise başvurucunun vatandaşı olmadığı, ancak bağlantı, transit veya bir anlaşma nedeniyle koruma isteyebileceği başka bir ülkeyle ilgilidir. Bu kavram başvurunun esası incelenmeden kabul edilemez bulunması için kullanılabilir.

İki kavram aynı değildir. Bir ülkenin güvenli menşe ülke sayılması, o ülkenin her başka uyruktan kişi için otomatik olarak güvenli üçüncü ülke olduğu anlamına gelmez.

Regulation 2026/464, yedi ülkeyi adlarıyla ortak listeye ekledi ve AB'ye aday ülkeler için ayrıca bir sınıflandırma kuralı getirdi. Türkiye, AB aday ülke statüsü nedeniyle 12 Temmuz 2026 itibarıyla güvenli menşe ülke çerçevesine dahildir. Silahlı çatışma, temel haklarla bağlantılı AB kısıtlayıcı tedbirleri veya düzenlemede belirtilen yüksek koruma tanıma oranı gibi istisnalar oluşursa aday ülke sınıflandırması uygulanmayabilir.

Bu statü Türk vatandaşlarının sığınma başvurularını otomatik olarak reddetmez. Başvurucu, ülkenin kendi koşullarında güvenli olmadığını kişisel olgular ve kanıtlarla açıklayabilir. Yetkili makam bireysel değerlendirme yapmak zorundadır.

Hayır. Güvenli üçüncü ülke uygulaması ayrı koşullara bağlıdır. Üye devlet, üçüncü ülkede zulüm, ciddi zarar, işkence veya insanlık dışı muamele riski bulunmadığını, geri göndermeme ilkesine uyulduğunu ve gerektiğinde etkili korumaya erişim olduğunu değerlendirmelidir. Başvurucunun o ülkeyle bağlantısı, o ülkeden transit geçişi veya koruma başvurularının incelenmesini öngören bir anlaşma uygulamanın dayanağı olabilir.

Başvurucu kavramın kendi durumuna neden uygulanamayacağını açıklayabilmelidir. Bir ülke hakkında genel siyasi niteleme yapılması, her kişi için kabul edilemezlik veya fiziksel geri gönderme kararını kendiliğinden oluşturmaz.

Güvenli menşe ülke sınıflandırması, dosyanın daha kısa usul kurallarıyla ve bazı durumlarda sınır prosedüründe incelenmesine imkan verir. Hızlandırılmış inceleme, kanıt sunma hakkının veya bireysel değerlendirmenin ortadan kalkması değildir. Başvurunun kabul edilebilirliği ile kişinin mülteci ya da ikincil koruma koşullarını karşılayıp karşılamadığı farklı hukuki sorulardır.

İtiraz yolu ve kararın geri dönüş üzerindeki etkisi, uygulanan düzenleme ile üye devletin usul kurallarına göre belirlenir. Her ret kararının anında ve otomatik biçimde Türkiye'ye gönderme doğurduğu söylenemez.

Pakt sığınma, düzensiz giriş, sorumluluk paylaşımı ve geri dönüş prosedürlerini düzenler. Schengen kısa süreli vize başvuruları ise Vize Kodu kapsamındadır. Güvenli menşe ülke sınıflandırması bir kişinin turistik vize başvurusunu otomatik olarak reddeden yeni bir kural değildir.

Vize başvurusunda seyahat amacı, maddi imkanlar, giriş koşulları ve vize süresi sonunda ayrılma niyeti her zaman dosya bazında değerlendirilir. Sığınma mevzuatındaki kavramlar turistik vize değerlendirmesiyle karıştırılmamalıdır.

1. Başvurucunun vatandaşlığı ve güvenli menşe ülke kuralı. 2. AB'ye ulaştığı rota ve güvenli üçüncü ülke değerlendirmesi. 3. Kişisel zulüm veya ciddi zarar iddiasının somut dayanakları. 4. Sağlık, yaş, aile birliği ve diğer özel hassasiyetler. 5. Başvurunun tarihi ve sorumlu üye devlet. 6. Kararda gösterilen itiraz yolu ve süreler.

Genel haber başlıkları bu unsurların yerini tutmaz. Sığınma dosyaları kişisel olgulara ve yetkili makamın kararına göre yürür.